Kedah ke Mahkamah Persekutuan pohon rayuan larangan loteri

KUALA LUMPUR, 12 Ogos — Kerajaan negeri Kedah hari ini memohon kebenaran Mahkamah Persekutuan untuk meneruskan rayuannya, dengan matlamat akhir menghentikan operasi loteri di negeri itu.

Pengendali loteri — dikenali sebagai "toto", "4D", "kedai empat nombor ekor" atau perniagaan pertaruhan kolam — tidak dapat membuka premis fizikal mereka di Kedah sejak 2023 walaupun memegang lesen perniagaan yang dikeluarkan kerajaan pusat.

Pada 12 Disember 2025, Mahkamah Rayuan melalui keputusan majoriti 2-1 memutuskan kerajaan negeri Kedah bertindak secara tidak berperlembagaan, menyalahi undang-undang dan tidak rasional apabila memutuskan untuk tidak memperbaharui lesen premis loteri bermula 2023.

Keputusan itu mengakas penolakan Kedah untuk memperbaharui lesen premis dan mengekalkan perintah supaya mahkamah menaksir jumlah pampasan bagi kerugian akibat tidak diperbaharuinya lesen tersebut.

Kerajaan Kedah mahu merayu keputusan itu, tetapi perlu terlebih dahulu mendapat kebenaran Mahkamah Persekutuan. Kerajaan negeri dijangka berhujah rayuannya patut diteruskan berdasarkan enam soalan undang-undang, sementara syarikat loteri dijangka berhujah kebenaran itu tidak sepatutnya diberikan.

Bukan mengenai hak berjudi

Hakim Mahkamah Rayuan Datuk Faizah Jamaludin berkata kes itu tidak melibatkan perjudian tanpa lesen, dan mahkamah juga tidak diminta memutuskan sama ada perjudian wajar dari sudut sosial atau moral. Beliau berkata mahkamah perlu memutuskan soal perlembagaan dan undang-undang awam, iaitu sama ada keputusan kerajaan negeri Kedah — melalui keengganan mengeluarkan lesen premis — boleh digunakan untuk mengenakan larangan seluruh negeri terhadap perniagaan pertaruhan berlesen persekutuan.

Ketua Hakim Sabah dan Sarawak Datuk Azizah Nawawi, yang turut dalam panel, berkata isu tunggal ialah sama ada keputusan itu "ultra vires" atau melangkaui kuasa kerajaan negeri di bawah Perlembagaan Persekutuan.

Kronologi

Pada 14 November 2021, Menteri Besar Kedah Datuk Seri Muhammad Sanusi Md Nor mengumumkan kerajaan negeri tidak lagi akan memperbaharui lesen premis loteri. Pada 8 Disember 2021, kerajaan negeri memutuskan semua lesen premis tamat pada 31 Disember 2022 dan penguatkuasaan ketat akan dijalankan selepas tarikh itu.

Menurut dokumen mahkamah, Menteri Kewangan tetap memperbaharui lesen pertaruhan kolam bagi 1 Januari hingga 31 Disember 2023, tetapi syarikat berkenaan tidak dapat menggunakan premis mereka di Kedah. Sebahagian daripada premis itu telah beroperasi bertahun-tahun, yang terawal sejak 1988.

Pada 2023, STM Lottery Sdn Bhd (subsidiari milik penuh Sports Toto Berhad) dan ENE (Penang) Sdn Bhd (pejabat serantau Magnum 4D Bhd), pegawai serta ejen mereka memfailkan enam permohonan semakan kehakiman terhadap keputusan Kedah.