Ulasan: Agama, bangsa jadi 'perisai' elit tadbir Tabung Haji

Laporan suruhanjaya siasatan diraja (RCI) mengenai Tabung Haji membuka fail yang lama dianggap terlalu sensitif untuk disentuh, tulis penulis bebas Adam Mukhriz dalam satu ulasan di FMT.

Menurutnya, sensitiviti itu bukan berpunca daripada kerumitan angka kewangan, tetapi daripada budaya politik yang menjadikan agama sebagai perisai, bangsa sebagai legitimasi, dan institusi awam sebagai wilayah kuasa elit.

RCI merumuskan campur tangan politik telah menjejaskan tadbir urus Tabung Haji melalui pelantikan tokoh politik, pengaruh terhadap keputusan strategik, dan kelemahan struktur semak imbang. Adam berkata penemuan ini tidak mengejutkan; yang mengejutkan ialah betapa lama masyarakat diajar menganggap persoalan terhadap institusi sebagai ancaman kepada agama itu sendiri.

Beliau menghujahkan setiap kali institusi dipersoalkan, perdebatan sering dialihkan daripada akauntabiliti kepada kesetiaan — kritikan terhadap pengurusan diterjemahkan sebagai penghinaan terhadap Islam, manakala persoalan integriti disamakan dengan serangan terhadap orang Melayu.

Adam turut memetik konsep hegemoni budaya Antonio Gramsci untuk menjelaskan bagaimana kepentingan elit boleh diterima masyarakat sebagai kepentingan bersama, dengan naratif bahawa mempertahankan institusi agama bererti mempertahankan semua yang menguruskannya.

Beliau berpendapat Islam tidak memerlukan akaun yang dimanipulasi atau bergantung kepada pelantikan politik, dan tidak menjadi lemah kerana sebuah institusi diaudit.

Ulasan itu turut menyentuh dimensi kelas, dengan menyatakan pendeposit Tabung Haji terdiri daripada guru, petani, pekerja kilang dan pesara yang menyerahkan hasil kerja mereka kepada institusi yang ditadbir elit yang tidak semestinya bertanggungjawab kepada mereka.

Adam menyimpulkan RCI sepatutnya menjadi titik mula memisahkan penghormatan terhadap agama daripada kekebalan terhadap institusi, kerana tiada institusi awam yang terlalu mulia untuk diaudit dan tiada amanah yang terlalu besar untuk dipersoalkan rakyat.