Gerhana penuh 12 Ogos jadi peluang saintis kaji misteri Matahari

Apabila Bulan melindungi Matahari pada 12 Ogos, pasukan saintis di Eropah akan bergerak pantas mengkaji medan magnet, atmosfera dan cuaca ganas bintang itu yang kadangkala menyebabkan gangguan di Bumi.

Gerhana matahari penuh yang berlangsung selama satu minit 40 detik itu akan kelihatan merentasi sebahagian utara Spanyol minggu depan.

"Kerja kami bertujuan memahami mekanisme fizikal yang mendasari aktiviti Matahari," kata ahli astrofizik Suruhanjaya Tenaga Atom Perancis (CEA), Allan Sacha Brun, kepada AFP. Menurutnya, model yang dibangunkan setiap hari membolehkan saintis "meletakkan semula Matahari dalam konteks garis masa evolusinya, dari kelahiran hingga kematiannya".

Sejarah menunjukkan gerhana sering membuka jalan kepada penemuan besar. Ketika mengamati gerhana pada 29 Mei 1919 di pulau Principe di Afrika Barat, ahli astronomi British Arthur Eddington mengesahkan teori kerelatifan Albert Einstein, melalui pengamatan fenomena pembengkokan cahaya atau kanta graviti terhadap bintang yang kelihatan ketika cahaya Matahari terlindung.

Corona jadi fokus

Minggu depan, saintis CEA akan memberi tumpuan kepada corona, lapisan paling luar atmosfera Matahari.

"Kita amat bertuah: Bulan 400 kali lebih kecil daripada Matahari - tetapi ia juga 400 kali lebih dekat dengan kita," kata Brun. Kebetulan itu membolehkan Bulan menghalang cahaya Matahari sambil membenarkan saintis melihat apa yang berlaku dalam atmosferanya.

Corona terbentang sejauh 10 juta kilometer dan sejuta kali kurang sengit berbanding permukaan Matahari (fotosfera), namun suhunya boleh mencecah dua juta darjah Celsius. Gerhana penuh juga memberi peluang jarang melihat kromosfera, lapisan antara corona dan permukaan.

Matahari sentiasa memancarkan bahan dan partikel bercas, kadangkala melepaskan badai suria yang boleh mematikan satelit, mengancam angkasawan dan mencipta aurora. "Fenomena ini mengikut kitaran tetap, memuncak setiap 11 tahun," kata Brun, sambil menambah Matahari mencapai kemuncak kitaran ke-25 pada 2024.

Agensi Angkasa Eropah (ESA) turut menganalisis gerhana itu bagi memahami angin suria. "Mengapa badai suria merambat begitu? Apakah strukturnya, dan bolehkah kita membangunkan model untuk meramalnya?" kata Pengarah Sains ESA, Carole Mundell.

Penyiasat utama bersama misi Solar Orbiter, Miho Janvier, berkata gerhana ialah peluang "menguji sejauh mana baik - atau buruk - model kami". Ahli fizik suria dari University College London, Lucie Green, berkata gerhana matahari penuh bersifat "memberi inspirasi kepada semua, artis dan saintis".